رشید غریبی اندبیلی

قریب یک دهه است که رهبر معظم انقلاب اسلامی درپیام آغازین سال جدید با عنایت به نیاز های جامعه و در راستای محور قرار دادن سمت وسوی حرکت جامعه نامی را به برای سال جدید عنوان می نمایند تا مدیران وآحاد مردم با محورقرار دادن آن جامعه را به سمت اصلاح و تکامل رهنمون سازند و درپیام آغازین سال جدید نیزایشان با بیان سخنان مبسوطی سال 88را سال اصلاح الگوی مصرف نامیدند که با تاملی برآن الحق موضوع مهمی را ایشان برای محور قرار دادن در سال 88 بیان نموده اند
اما پس از این سخنان در طول دو هفته آغازین سال جدید شاهد درج مقالات و تحلیل های گوناگونی در مورد سال اصلاح الگوی مصرف هستتم که در مطبوعات ،خبرگزاری ها ، سایت ها و وبلاگ های گوناگون هستیم که اکثر نویسندگان مقالات فوق با تحلیل های مختلف و ضمن ستایش از حسن انتخاب نام سال الگوی مصرف با نگاهی سطحی در مصداق الگوی مصرف فقط آن را در بهینه مصرف نمودن بنزین و انرژی دانسته اند و گروهی نیز که دل خوشی از مصوبه مجلس محترم شورای اسلامی در مورد عدم تصویب طرح تحول اقتصادی نداشتند امسال را که سال اصلاح الگوی مصرف نامیده شده را فرصت بسیار مناسبی برای اجرای طرح تحول اقتصادی دانستند و البته دشمنان انقلاب نیز در تحلیل های خود این سال را سال سختی برای مردم دانسته و چنیین القا ء نمودند که در این سال با توجه به آزاد سازی قیمت سوخت و انرژی فشار شدیدی بر اقشار مختلف مردم وارد خواهد آمد .
اما واقعیت آن است که در حال حاضر به واسطه سیاستهای غلط مدیران اجرایی کنونی و گذشته در عرصه های مختلف اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی و حاکم شدن برخی الگوی ها غلط در زندگی ایرانیان از یک طرف وسیاست های غلط اجرایی امور توسط دولتمردان منابع بسیار عظیمی از این ملت بدونه هیچ گونه سودی از بین می رود و نسل کنونی و آینده این ملت را از داشتن فرصتهای طلایی محروم می نماید که بخش انرژی و بنزین تنها بخش کوچکی از آن می باشد که اگر فکر مناسبی برای مهار آن اندیشیده نشود جامعه با خسران بزرگی مواجه خواهد شد .
متاسّفانه کشور ما در زمره کشورهائی است که علیرغم وجود فضای دینی حاکم بر کشور که انتظار می رود با توجه به آموزه های آن و خصوصا یکی از محور ترین آموزه های آن یعنی" پرهیز از اسراف و تبذیر" در شمار یکی از سرمایه سوز ترین و مصرفی ترین کشورهای دنیا است.
اما اصلاح الگوی مصرف که به معنی نهادینه کردن روش صحیح استفاده از منابع کشور است، سبب ارتقای شاخص‌های زندگی و کاهش هزینه‌‌ها شده و زمینه ای برای گسترش عدالت می شود
منابع و ذخایر هر کشور، جزء ثروت‌های آن کشور به شمار می‌آید. به‌این معنی که اگر کشوری نسبت به مصرف غیر اصولی منابع خود بی‌تفاوت باشد، در واقع نسبت به دارایی‌ها و ثروتش بی‌تفاوت است. از سوی دیگر، درآمدهای کشوری که مصرف‌گرایی در آن توجیه و تبلیغ می‌شود، نمی‌تواند برای رشد کشور و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی آن هزینه شود. این درآمدها نیز خواه، ناخواه هزینه مصرف بی‌رویه و غیراصولی در سطح کشور خواهد شد.
اما برای اصلاح الگوی مصرف از کجا باید شروع کرد ؟این سوالی است که جواب های مختلفی از سوی کارشناسان به آن داده می شود . عده ای می گویند با ید هرچه سریعتر به سراغ قیمت های بنزین وآب وبرق رفت وبا واقعی کردن قیمت آن همانند کشورهای پیشرفته جهان مانع مصرف بی رویه مردم شد و عده ای هم فرهنگ سازی الگوی مصرف را مهمتر و گروهی نیز می گویند باید آغازاصلاح الگوی مصرف از دولت شروع شود .
به هر حال به نظر می رسد همه آنچه که کار شناسان در باره اصلاح الگوی مصرف اشاره می کنند منطقی و صحیح است اما نکته ای که باید به آن توجه ویژه ای کرد حرکت آغازین این نهضت بزرگ می باشد که آن همان برسی درست و کارشناسی نیازها همچنین منابع موجود و اتخاذ یک استرتژی برای رسیدن به هدف بزرگ می باشد
در همین راستا به نظر می رسد اصلاح الگوی مصرف نیازمند فرهنگ‌‌سازی پایدار است و این خود نیازمند راهکارهایی است تا همه افراد جامعه الزام رفتارهای اصلاح مصرف را احساس کنند و به تدریج این اصلاح نهادینه شده و به یک رفتار پایدار و نهایتا به یک فرهنگ در تمامی عرصه های مصرف تبدیل شود.
اما به نظر می رسد برای عملیاتی نمودن اصلاح الگوی مصرف بهترین نفطه آغازین طرح خود دولت است که خود هم بزرگ ترین مصرف کنند منابع و ذخایر کشور بود و دولت باید اولین شروع کننده اصلاح الگوی مصرف باشدمسئولین و مدیران باید سریعتر درصدد اجرایی نمودن این مسئله ‌باشند اما در این خصوص دولت باید در پیشبرد این امر پیشگام باشد.
به هر حال امید است در این سال با همت تمامی آحاد مردم و مسولین کشوری شاهد حرکتی نو در راستای صیانت از منابع و منافع ملت ایران بوده و با تبیین یک الگوی درست مصرف ایران اسلامی را در رسیدن به قله های ترقی و پیشرفت باشم

 


ادامه مطلب
روش شناسی پست مدرن در علوم سیاسی  چاپ این صفحه ارسال به دوستان
روش شناسی پست مدرن در علوم سیاسی

 

 
هرکار پژوهشی علمی بویژه درحوزه علوم انسانی و سیاسی نیازمند برخورداری از یک چارچوب منسجم آکادمیک درساختار وظاهر وررویکرد و رهیافتی روشمند درمتن ومحتوا وباطن پژوهش است.
اساساً نوشته‌ها و گفته‌های فاقد این دو ویژگی، هرچند مملو ازدانش و تجربه و اطلاعات باشند، ارزش علمی ندارند؛ یعنی در واقع تکرار مکررات هستند و نه دانشی بردانش موجود می‌افزایند(آسیب بنیادی پژوهش) و نه گرهی ازکار فروبسته بشر می‌گشایند(آسیب کاربردی پژوهش). از این‌رو محققان همواره بعد از انتخاب موضوع تحقیق، با روش‌ها، چارچوب‌ها ورهیافت‌های متعدد برای انجام پژوهش مواجه اند که انتخاب یکی از آن‌ها ضروری ودرعین حال مشکل و دغدغه آفرین است. این نوشتار ضمن بیان مختصری از روش‌شناسی و رهیافت پست‌مدرن درعلوم انسانی، به این بحث می‌پردازد که مواجهه پژوهشگربا رهیافت‌های نوین درعلوم سیاسی باید فعال، آگاهانه، گزینشگر و نقاد باشد وبا معیار قراردادن ملزومات واهداف پژوهش ازرهیافت‌های گوناگون بهره مند شودکه نام آن را می‌توان«‌رویکرد تلفیقی» نهاد.

 


ادامه مطلب

عید نوروز چگونه شکل گرفت

 

انسان‏، از نخستین ادوار زندگی اجتماعی، متوجه بازگشت و تکرار برخی از رویدادهای طبیعی، یعنی تکرار فصول شد. نیاز به محاسبه در دوران کشاورزی ، یعنی نیاز به دانستن زمان کاشت و برداشت، فصل بندی ها و تقویم دهقانی و زراعی را به وجود آورد. نخستین محاسبه فصل ها، بی گمان در همه جوامع با گردش ماه که تغییر آن آسانتر دیده می شد صورت گرفت. و بالاخره در نتیجه نارسایی ها و ناهماهنگی هایی که تقویم قمری، با تقویم دهقانی داشت، محاسبه و تنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید صورت پذیرفت. سال در نزد ایرانیان از زمانی نسبتا کهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شده و همان طور که ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه آورده است آغاز سال ایرانی از زمان خلقت انسان ( یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم) روز هرمز از ماه فروردین بود، وقتی که آفتاب در نصف النهار ، در نقطه اعتدال ربیعی ، و طالع سرطان بود.

 


ادامه مطلب
اهم گاف‌ها و اتفاقات غیرمنتظره سیما در سال 87
شبکه‌های تلویزیونی امسال هم به مانند سال‌های گذشته با حجم انبوهی از گاف‌ها، اتفاقات غیرمنتظره و تازه‌های برنامه‌سازی روبه‌رو بودند که بخشی از آنها به تناوب و در قالب گزارش‌های مختلف در طول سال بر روی تلکس خبرگزاری دانشجویان ایران قرار گرفت.

به گزارش ایسنا، در سال جاری باز هم برنامه‌های زنده و خبری سیما آسیب‌پذیرترین بخش‌ها به نظر می‌رسیدند و همانند گذشته بیشترین حجم گاف‌ها در این بخش اتفاق افتاد.

ـ این گاف‌ها که تا آخرین روزهای سال 87 ادامه داشت، در اسفند ماه امسال اصرار بر یک نام رئیس سازمان صدا و سیما را شامل شد؛ سیدعزت الله ضرغامی که پس از گذشت بیش از چهار سال ریاست بر رسانه ملی در شبکه چهار سیما حاضر شد و نام برنامه «دو قدم مانده به صبح» را چندین بار به اشتباه «دو قدم تا صبح» عنوان کرد.


ادامه مطلب

 صدور بیانیه ای

خاتمی انصراف خود را رسمی کرد

سید محمد خاتمی با صدور بیانیه ای به صورت رسمی از حضور در انتخابات به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری به نفع میر حسین موسوی انصراف داد و نامزدی موسوی را برای کشور کم هزینه تر دانست.


الاسلام والمسلمین سید محمد خاتمی شامگاه 26 اسفند با صدور بیانیه ای به صورت رسمی از حضور در انتخابات به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری انصراف داد.
متن کامل بیانیه انصراف خاتمی از حضور در انتخابات ریاست جمهوری دهم به عنوان نامزد انتخابات بدین شرح است:
بسم الله الرحمن الرحیم
زادروز همایون حضرت پیامبر بزرگ اسلام (ص) و فرزند والاگهرش حضرت امام صادق (ع) را به ملّت شریف ایران و همه دوستداران حق و فضیلت شادباش می‌گویم و در آستانه سال نو، روز و روزگاری سرشار از شادابی و پیروزی را برای همه هموطنان عزیزم و همه کسانی که به صلح در جهان و کرامت و حرمت انسان در هر جا باور دارند آرزو می‌کنم.
سی سال از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی که هزینه‌ای سنگین برای آن پرداخته شده است می‌گذرد و ملت بیدار ایران بحرانهای بزرگی را با پیروزی و سرافرازی پشت‏سر گذاشته است و دستاورد های بزرگ معنوی و مادی او در این دوران کم نیست، ولی تا رسیدن به اوج آرمانهای بلند تاریخی خود راه درازی در پیش دارد که به لطف الهی و بیداری و استواری و همت فرزندان دلیرش برای رسیدن به آنها امیدوار است.


ادامه مطلب
ایران ابرقدرت ؛ توهم یا واقعیت
 
 
توازن قدرت ، یکی از موثرترین مولفه های حفظ آرامش و صلح جهانی است که البته چندان شناخته شده نمی باشد . کشورهای مهاجم در جنگ ها آنگاه دست به اقدام تهاجمی و آغاز جنگ علیه کشوری دیگر می زنند که به طور دقیق و کارشناسانه قدرت کشور مقابل را کمتر از قدرت خویش دانسته باشند.

1 - توازن قدرت ، یکی از موثرترین مولفه های حفظ آرامش و صلح جهانی است که البته چندان شناخته شده نمی باشد . کشورهای مهاجم در جنگ ها آنگاه دست به اقدام تهاجمی و آغاز جنگ علیه کشوری دیگر می زنند که به طور دقیق و کارشناسانه قدرت کشور مقابل را کمتر از قدرت خویش دانسته باشند.
به کلامی ساده تر کشوری که جنگ را شروع می کند، با اطمینان به پیروزی اقدام تهاجمی خویش را شروع می کند و اگر برآورد خود از قدرت کشور مقابل را هم تراز خویش بداند، آغاز جنگ از طرف خویش را عملی زیان آور به حساب خواهد آورد.
شاید رایج ترین نمونه عینی این استراتژی موازنه منفی قدرت میان اتحاد جماهیر شوروی سابق و ایالات متحده آمریکا بود که هر دو کشور با آگاهی کامل نسبت به قدرت اتمی همدیگر و دیگر فاکتورهای اثرگذار، سالهای زیادی را با ارتباطی خاص باهم سپری کردند که محصول این رفتار پیدایش ادبیات جنگ سرد در صفحه گفتمانی روابط بین المللی گردید.
2 - به نظر می رسد پس از فرپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ذهن جمعی جهان به این سمت معطوف گردید که دنیای تک قطبی به رهبری قدرت پیروز جنگ سرد - ایالات متحده آمریکا - دنیای گریز ناپذیری است و تقریبا اکثر سیاستمداران و حتی مردم ایده جهان تک قطبی را تمام شده می پنداشتند.
البته تعداد معدودی از تئوریسین های جهان سیاست، با تکیه بر نظریات و پیش بینی های اسلاف خویش ، و تأمل در واقعیت های کشف ناشده پیش رو، هم نظریه ظهور تمدن کنفسیوس و بیداری اژدهای خفته شرق (چین) و هم نظریه احیای مجدد تمدن اسلامی بامحوریت ایران را از یاد نبرده بودند. (پیش بینی های نوستراداموس و نظریات هانتینگتون).
3 - اژدهای خفته پس از فراز و فرودهای جنگ های جهانی، باسیاست درهای بسته تابدانجا رسید که کرسی اولین اقتصاد جهان را در دست خویش محصور کرد و حتی ابرقدرتهای سنتی جهان نیز مجبور به تصدیق جایگاه اقتصادی چین به عنوان قدرت برتر اقتصادی گیتی شدند. جمهوری خلق چین بعنوان یکی از قدرت های اتمی دنیا با تکیه بر نیروی انسانی خویش که بیش از یک پنجم دنیا را شامل می شود و همچنین تکیه بر آموزه های کنفسیوس و سنت های شرقی و بهره گیری از نظام کاملا کنترل شده و منظم و در عین حال نه چندان ملایم کمونیستی توانست با استراتژی حرکت مستمر و آرام، شاخ اقتصاد جهانی راشکسته و با ژستی پیروزمندانه نظام مدیریتی کمونیستی را به رخ داعیان لیبرال سرمایه داری غرب بکشاند.
اما نکته قابل تأمل در مناسبات کنونی جهان جدید، نقش یکه تازانه وکدخدامآبانه ایالات متحده است که به رغم ظهور قدرتهای اقتصادی چون چین و ژاپن هنوز شاید بتوان گفت ابرقدرت آسیایی در مقابل ایالات متحده در شرق دور برنخواسته است.
4 - از سویی دیگر قدمای نظریه پردازی در حوزه مسائل ژئوپولتیک معتقد بودند که در آینده ای نه چندان دور حاکمیت تمدن اسلامی که روزگاری از مرزهای چین تا اسپانیا و فرانسه و آفریقا را در سیطره خویش داشت، با محوریت ایران ظهور خواهد کرد. درجستار حاضر این نکته را بررسی خواهیم کرد.
شاید در سال 1356 ارشدترین مقام ایالات متحده در تهران، ایران را جزیره ثبات در خاورمیانه می خواند، کسی در ایالات متحده حتی تصورش را نمی کرد که در یکسال دیگر این جزیره ثبات، تنها برای مخالفان و اشنگتن با ثبات خواهد بود و یقینا کمتر سیاستمداری ، آن زمان در ذهن خود تداعی می کرد که بیش از سه دهه دیگر این جزیره ثبات به رقیبی نه چندان دست و پا بسته برای کدخدای دهکده جهانی تبدیل خواهد شد. واقعیت این است که تمدن غرب، به رغم محاسبات کارشناسانه و دقیق خویش در باره ایران، همچنان مجهولات بسیاری از خصوصیات مردم ، نظام سیاسی حاکم و مختصات ایدئولوژیکی آن در سپهر یافته های خود دارد.
هر چند اعتراضات چندگانه ای در قاره کهن در خصوص عملکرد ناعادلانه تمدن غرب صورت گرفته است ( انقلاب میجی ژاپن، انقلاب مائوئیست ها در چین ، نهضت گاندی در هند و ....) ولی هیچکدام از این نهضت ها نتوانست جایگاه استراتژیک ایالات متحده را در دنیا به چالش بکشاند و به نوعی رودرروی آن بایستد.
5 - قرار گرفتن ایران در همسایگی روسیه به عنوان دو شریک استراتژیک و اقتصادی ، منابع منحصر به فرد طبیعی در حوزه انرژی دنیا، نفوذ معنوی نظریه ظلم ستیزی جمهوری اسلامی در دنیا از آسیا تا اروپا و آمریکای جنوبی، سرمایه گذاری راهبردی ایران در حیات خلوت سیاسی آمریکا (آمریکای جنوبی)، اشتیاق همراه باترس اتحادیه اروپا در بالا بردن سطح تعاملات مختلف با ایران، انعقاد قراردادهای چند میلیارد دلاری ایران با چین و ژاپن، سیطره ژئوپولتیک ایران بر مهمترین خلیج دنیا (خلیج فارس) و در پایان اشتیاق سیری ناپذیر جوانان دانشمند ایرانی در دست یابی به دنیاهای ناشناخته، از جمله راهبردهایی است که بسیاری از نظریه پردازان و سیاستمداران غرب را بر آن داشته است تا بیش از گذشته در صدد مهارقدرت های منطقه ای ایران باشند و به زعم خویش امید ایرانیان را در کهکشان جهانی ناشناخته ها، نا امید کنند.
از نظریه مشهور ساموئل هانتینگتون تئوریسین مشهور و موثر ایالات متحده درباره ظهور قدرت ایران که بگذریم، اظهار نظرهای مشابه زیادی از صاحب نظران غربی به چشم می خورد.
- چندی پیش شورای ملی اطلاعات آمریکا گزارشی را تحت عنوان (روندهای جهانی 2025، دنیایی تغییر یافته) منتشر کرد . در این گزارش 120 صفحه ای که حاصل زحمات یک ساله کارشناسان آمریکایی است آمده است که این احتمال وجود دارد که در خلال دو دهه آینده سه کشور جدید به صف قدرتهای عمده جهانی بپیوندند که عبارتند از ایران، ترکیه و اندونزی که هر سه مسلمان می باشند.
- شامیل سلطانف رئیس مرکز راهبردی روسیه و جهان اسلام در اظهار نظر جدید خود که ایران را یک قدرت بزرگ منطقه ای برشمرد که هم اکنون رهبری جهان اسلام را بر عهده دارد و وظایف جهانی خویش را انجام می دهد نیز بر این نکته اذعان کرد که در 30 سال اخیر که غرب به سرکردگی آمریکا فشارهای زیادی وارد کرده و ایران را مورد تحریم های گوناگون قرارداده است، این کشور در مقابل هیچ ابرقدرتی در دنیا سر تعظیم فرود نیاورده است.
- هر چند کاخ سفید در اولین بیانیه رسمی خود پس از روی کار آمدن اوباما آمادگی آمریکا را بر مذاکره بدون پیش شرط با ایران بیان کرد اما در ادامه باتکرار دست برداشتن ایران از دستیابی به انرژی هسته ای به صورت ضمنی سخن رابرت بائر مامور شناخته شده سازمان سیا را که گفت « این تنها ایران است که قادر به پایان دادن برتری غربی ها در خاورمیانه می باشد و چون ایرانیان مردمانی هوشمند وصاحب تمدن هزاران ساله هستند باید آمریکا بدون فوت وقت با ایران مذاکره نماید »، را ناشنیده انگارید.
- در پایان؛ از اظهار نظرات متفاوت رجال سیاسی دنیا که بگذریم، ایرانیان ناچارند تا سند ا فق ایران 1404 را که کارشناسان داخلی طراحی کرده اند، به انجام برسانند چرا که کشوری توسعه یافته با جایگاه اول منطقه که حامی امنیت و صلح جهانی باشد، ارزش آن را خواهد داشت که یکایک ایرانیان با تمام وجود در راه دستیابی به آن قدم بردارند و جواب این سؤال را به روشنی پاسخ دهند که ایران ابرقدرت جهانی توهم است یا واقعیت؟

کودتاى سوم اسفند توسط رضاخان

 

 

شرح کودتای رضاخانی پس از جنگ جهانی اول و تغییرات و انتصابات پس از آن 

 

انگلیسى‏ها پس از جنگ جهانى اول به این نتیجه رسیدند که جهت دستیابى بیشتر به منابع ایران، به ناچار باید کودتایى در ایران انجام دهند تا حکومت سرسپرده‏اى را بر سر کار آورند.

 

 در این راستا آنان دو مهره وابسته سیاسى و نظامى نیاز داشتند که از این میان سیدضیاءالدین طباطبایى را به عنوان چهره سیاسى، و رضاخان پهلوى را به عنوان چهره نظامى برگزیدند. قبل از کودتا، رضاخان توافق کرد که پس از فتح تهران توسط نیروهاى قزاق، مقام نخست‏وزیرى به سیدضیاءالدین سپرده شود.

 

 سرانجام در اوایل اسفند 1299ش، قواى قزاق به فرماندهى رضا خان از قزوین به سوى تهران حرکت کردند و بدون هیچگونه مشکل جدى، در سوم اسفند، تهران را تصرف نمودند. احمدشاه قاجار از روى ترس و ناچارى بدون هیچ واکنش جدى، رضاخان را به عنوان فرمانده کل قوا و همدست وى، سیدضیاءالدین طباطبایى را به سمت نخست وزیرى منصوب کرد.

 

 در این میان رضاخان به دلیل فرمانبردارى از دولت انگلیس و نیز سرکوب جنبش‏هاى آزادى‏خواهانه مردم ایران، به عنوان عاملى جهت تمرکز قدرت در کشور و حفظ منافع نامشروع انگلیس مورد حمایت شدید این کشور بود. چهار سال بعد رضاخان به پادشاهى ایران رسید و تا سال 1320 ش، مستبدانه از منافع انگلیس در ایران حمایت و حراست کرد. اما در جریان جنگ جهانى دوم، به دلیل گرایش رضاخان به آلمان، انگلیس وى را از پادشاهى خلع و تبعید کرد.

 

 رضا خان میرپنج فرزند عباسقلی خان سواد کوهی معروف به "داداش بیک" در بیست و دو سالگی به سلک نیروهای قزاق در آمد ودر این مسیر پیشرفت کرد. او در بیست سال آینده دوره های مختلف نظامی را تا فرماندهی هنگ قزاقخانه (آتریاد) همدان طی کرد. در سوم اسفند سال 1299 هجری شمسی واحدهای قزاق مقیم قزوین به فرماندهی رضاخان میر پنج وارد تهران شدند.

 

 کودتای سوم اسفند 1299 با توجه به تاثیرات فراوان آن بر حیات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران واقعه ای مهم و در خور توجه است. انگلیسی ها برای اجرای نقشه ای که کشیده بودند به دو چهره سیاسی و نظامی احتیاج داشتند و سرانجام در این میان سید ضیاء الدین طباطبایی مدیر روزنامه رعد و رضاخان میرپنج را برای این کار برگزیدند. رضاخان سوادکوهی که چند سال قبل توسط اردشیر جی به عوامل انگلستان ملحق شده بود به عنوان عامل نظامی کودتا به ژنرال "آیرون ساید" معرفی شد.

 

 در این میان با کمک بانک شاهنشاهی و همکاری نظامی کلنل اسمایس، کاظم خان سیاح مسعود خان کیهان، قوای نظامی و قزاق سازماندهی شده و شرایط برای انجام کودتا و اشغال تهران فراهم شد. رضا خان در بهمن ماه همان سال در ملاقاتی با آیرون ساید توافق کرده بود که پس از فتح تهران توسط نیروهای قزاق مقام نخست وزیری به سید ضیاء الدین طباطبایی سپرده شود. برای اینکه رضا خان اطمینان حاصل کند که در تصرف تهران مشکلاتی وجود نخواهد داشت ژنرال انگلیسی به او اعلام کرد که احمد شاه در جریان این اقدام قرار دارد و نورمن سفیر انگلستان در تهران مشکلات احتمالی را مرتفع خواهد کرد. سرانجام در شب سوم اسفند 1299 کودتاچیان وارد تهران شده و نقاط حساس شهر را به اشغال خود درآوردند.

 

 با فتح تهران حکومت به دست کودتاچیان افتاد. فردای همان روز سید ضیاء‏الدین طیاطبایی به عنوان نخست وزیر رسما زمام امور را در دست گرفت. پست حساس وزارت جنگ با اندکی کشمکش در اختیار رضاخان سردار سپه قرارگرفت. پس از آن احمدشاه قاجار حکم ریاست الوزرایی سید ضیاءالدین طباطبایی یزدی و سرداری سپه ژنرال رضاخان را صادر کرد.

 

سید ضیاء الدین پس از دست گرفتن قدرت بسیاری از شخصیت های سیاسی را دستگیر و به زندان افکند. از جمله این شخصیت ها آیت الله مدرس بود. سید ضیاء الدین چند روز پس از کودتا به حضور احمد شاه رفت و شاه که نسبت به جان خود به شدت بیم داشت وی را به عنوان نخست وزیر کابینه جدید معرفی نمود. کابینه سید ضیاء عملا وظیفه یک محلل برای ورود کابینه رضا خان را ایفا نمود. پس از چندی مقام وزارت جنگ نیز به رضاخان واگذار شد. به این ترتیب با حمایت انگلیسی ها، وی یک به یک پله های ترقی را پیمود و به تدریج به محکم کردن مواضع خود مشغول شد. اما در این مسیر رضا خان با حضور مبارزانی چون سید حسن مدرس نمی توانست به جولان گسترده بپردازد.

 

 در دوره چهارم مجلس، رضاخان که در مقام وزارت جنگ بود، کوشید امور دفاعى و اقتصادى را هم در اختیار گیرد. مدرس در دوازدهم مهر 1301، در جلسه 148 دوره چهارم مجلس، نطقى علیه رضاخان ایراد کرد و بر برکناری او تاکید نمود. طرح موهوم جمهورى خواهى نیرنگ دیگر رضاخان بود که مدرس آن را ضد استقلال و هویت ایران و رهاورد تصمیم انگلستان براى تمرکز قدرت در شخص رضاخان خواند و در جهت نابودى‏اش گام برداشت.

 

 سرانجام گروهى از نمایندگان وابسته به نیرنگ روى آوردند، مدرس را به بهانه آشتى با رضاخان در منزل قوام السلطنه نگاه


هویدا و بهائیت

۱۳۸٧/۱٢/۱٩

هویدا و بهائیت

ابراهیم ذوالفقاری

فتنه سیدعلی محمد باب در شیراز که با هدایت مستقیم سیاست‌های بیگانه شکل گرفت، در منزل شیخ حسینعلی نوری به ثمر نشست تا برادرزاده میرزا آقاخان نوری، فردی که مأمور مستقیم انگلستان بود و با فتنه‌های خود، میرزا تقی خان امیر کبیر را به مسلخ فرستاد و به جای او بر تخت صدارت نشست، با ادعای واهی «من یظهر اللهی» در امتداد این حرکت قدم بردارد.

شیخ حسینعلی نوری با هدایت و نظارت بیگانگان، «بهاءالله» شد و در سرزمین «عکا» سکنی گرفت.

بسیاری از افرادی که شیخ حسینعلی نوری را از ایران تا عکا همراهی کردند،‌ از کسانی بودند که در فتنه باب در شیراز، از همراهان او بودند. از جمله ‌این افراد، پدربزرگ پدری امیر عباس هویدا، میرزا رضا قناد بود که با تلاش‌هایی که در نشر این فرقه داشت، دوباره از زبان عباس افند، عبدالبهاء که پس از مرگ حسینعلی نوری جانشین او شد، مورد مدح قرار گرفت و فرزندانش نیز برای مدتی شهرت خانوادگی، ممدوح را برای خویش برگزیدند که معلوم نیست به چه علت این شهرت در سال 1321 به هویدا تغییر یافت!


ادامه مطلب
استمرار مبارزه پس از: تبعید سید جمال‏الدین از ایران
    

... به دنبال توقیف سید جمال‏الدین اسد آبادى و سپس تبعید وى از ایران همراه با اهانت، نشر اکاذیب و تهمت‏هاى بیشرمانه توسط رژیم ناصرالدین شاه آغاز شد... اما این امر نه تنها سید را از ادامه مبارزه باز نداشت، بلکه پس از شناخت ماهیت واقعى رژیم شاهى، به افشاى چگونگى نظام استبدادى حاکم بر ایران پرداخت و در « بصره » ضمن تماس با علماى بزرگ، خواستار استمرار مبارزه تا سرنگونى ناصرالدین شاه گردید...
بطور طبیعى گزارش کامل فعالیتهاى سید در بصره به ایران رسید و ناصرالدین شاه به قصد انتقامجوئى، به دربار عثمانى نامه نوشت که سید چون تبعه ایران و از مردم اسدآباد همدان است، باید به ایران برگردانده شود!

« هدایت پاشا » استاندار بصره، تلگرافى از باب عالى دریافت نمود که در آن از اصل و نسب و محل تولد سید جمال‏الدین سؤال شده بود... « هدایت پاشا » از « عبدالحمید رافعى طرابلسى » که قاضى بصره بود خواست که در این زمینه بدون اطلاع سید، تحقیقى بعمل آورد! ولى سید گویا از چگونگى سؤالات قاضى مزبور، متوجه حقیقت ماجرا شده و به او گفته بود که من عضو انجمن عالى معارف اسلامبول در دوران وزارت « صفوت پاشا » بودم و در آنجا قید شده که من « افغانى » هستم!...
هدایت پاشا گزارش تحقیق را به اسلامبول فرستاد...

ادامه مطلب

چکیده پایان­نامه­های
رشته علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)

عنوان: روحانیت و تجدد (جریان­شناسی فکری سیاسی روحانیت در دوره جدید)

استاد راهنما: حجة­الاسلام دکتر داود فیرحی
استادان مشاور: حجة­الاسلام دکتر منصور میراحمدی و حجه­الاسلام علیرضا امینی
دانشجو: عبدالوهاب فراتی
مقطع: دکتری
در پاسخ به این سؤال که فهم روحانیت از مدرنیته چیست و در قبال آن چه موضع و نسبتی برقرار کرده است؟ این رساله می­کوشد با بصیرت و بینشی هرمنوتیکی، به حقیقت و شرایطِ حصول فهم روحانیت از تجدد دست یابد. بنابراین در آغاز، تلاش می­شود تا تبار و زمینه فهم روحانیت از تجدد را در درون تاریخ و سنتی که حوزه علمیه قم در درون آن شکل گرفته است، بررسی کند و سپس چرخشِ هرمنوتیکی آن را در سال­های پس از پیروزی شکوه­مند انقلاب اسلامی نشان دهد. بدون تردید روحانیت در این سال­ها به خود فهمی و دگر فهمی مبارکی دست یافته و به امکان­های وجودی خود توسعه بخشیده است. بررسی­های این پژوهش نشان می­دهد که فهم روحانیت از غرب، بر خلاف سال­های قبل از انقلاب تا حدودی از الگوی واحدی پیروی نمی­کند و دچار تفاوت­های جدی شده است. امروزه برخی از روحانیون، کلیت مدرنیته را به مبارزه طلبیده و به نوعی درصدد احیای تفکر سنتی یا سامانه گذشته­اند. برخی دیگر، که در این رساله از آنها به روحانیون طبقه متوسط یاد می­کنیم، به پذیرش بسیاری از مؤلفه­های آن تن در می­دهند؛ برخلافِ سنتی­ها، نگاهی تئولوژیک به آن ندارند، مسائل غرب را به عنوان شبهه بررسی نمی­کنند و سعی می­نمایند برای دریافت بهتر غرب به آثار کلاسیک و جدید آن مراجعه کنند. گروهی دیگر ضمن مقاومت در قبال مفهومی به نام غرب­گرایی، اما بنا به الزامات زمان و مکان، جنبه­هایی از مدرنیته را پذیرفته­اند و تعامل اسلام و مدرنیته را از طریق هم نهادسازی دنبال می­کنند. بالاخره این که گروهی دیگر از روحانیون از مسیر نقدی که بر حوزه حدیث محور و عقلانیت استعلایی حاکم بر آن روا می­دارند به نوعی با عقلانیت و خردورزی جدید، هم افق می­شوند. هر یک از این جریان­ها، در درون به گونه­ها و دیسیپلین­های متنوعی تقسیم می­شوند و بدین گونه حوزه علمیه قم را از این حیث متکثر می­سازند.


ادامه مطلب

 

تحلیلی بر بازتاب انقلاب اسلامی در لبنان: امتداد حزب الله

 

 علی آقاجانی

 

پیروزی انقلاب اسلامی ایران نشان داد که اسلام با گذشت زمان،توسعه و مدرنیزاسیون در جوامع، اثرات و بازتاب های پایداری در سطوح منطقه ای ـ جهانی و بین المللی داشته است. قرآن و آیات آن در دنیای پس از انقلاب اسلامی، معنا و مفهوم جدیدی یافت. پیروزی انقلاب اسلامی موجب احیای افکار و اندیشه های اسلامی در سراسر جهان وافزایش روحیه و تقویت بنیادهای فکری گردید. به گونه ای که از حالت تدافعی در آمده و حالت تهاجمی به خود گرفته است. انقلاب اسلامی ایران گفتمان و ذهنیت جدیدی در مسلمانان به وجود آورد. از این روبررسی ابعاد منطقه ای و جهانی انقلاب اسلامی، به ویژه در جهان اسلام که محمل اصلی شعار و پیام انقلاب اسلامی است و در رابطه با دولت ها وملت ها امری مهم تلقی می گردد که از لحاظ آکادمیک نیز به توجه بیشتری نیاز دارد. در این میان، لبنان یکی از مهم ترین و جدی ترین کشورها برای بررسی است که نزدیک ترین رابطه را با جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی داشته است. محدوده زمانی تحقیق از پیروزی انقلاب اسلامی تا زمان حال را در بعد کلی در بر می گیرد.

 


ادامه مطلب

همسران رضاخان

۱۳۸٧/۱٢/۱٤

همسران رضاخان

همزمان با پیشرفتهای سیاسی و نظامی رضاخان، ازدواج وسیله ای برای پیمودن پله های ترقی گشت و فرد گمنامی که خود را در یک قدمی صدارت و پادشاهی می دید از طریق انتصاب با خاندان های اصیل، خواهان ایجاد وجهه ای نیک در بین مردم شد



رضا خان در 24 اسفند 1256 در سواد کوه مازندران متولد شد. همسر اول رضا خان دختر عمویش تاجماه یا مریم نام داشت که در سال 1281 ق به عقد وی درآمد. اما این ازدواج دیری نپائید و با تولد اولین فرزند، شمع وجود تاجماه خاموش گشت و رضا با دختری که فاطمه نام گرفت و بعدها به همدم السلطنه ملقب گشت تنها شد. پس از این موضوع چند سالی رضا تنها به امور لشکرکشی می پرداخت تا اینکه تصمیم به وصلت با خانواده تیمورخان میرپنج گرفت. تیمور خان آیرملو از خاندان مهاجر و از خوانین بزرگ بود که سالهای سال در سوادکوه مازندران اقامت داشت و با خانواده پدری رضاخان آشنا بود. او دارای مقام بالای میرپنجی (سرهنگی) در دستگاه قزاقخانه بود و برای افسر ساده ای چون رضاخان خویشی با خاندان میرپنج آیرملو افتخاری بزرگ و مایه ترقی بود. تیمور خان نیز از شخصیت قلدرمابانه رضاخان خوشش می آمد چرا که آینده او را درخشان میدید.
بدین ترتیب تاج الملوک آیرملو در 15 رجب 1294 ش در سن 24 سالگی یا به قولی 18 سالگی به عقد رضا خان در آمد.

ادامه مطلب

خاور میانه

۱۳۸٧/۱٢/۱٢
خاورمیانه آتشفشان توطئه استعماری »
              امیر رضا بخشی

یکی از اهداف اصلی حضور توسعه طلبانه قدرت های بزرگ غربی در دوران های مختلف تاریخی در مناطق جهان ، استفاده از منابع و منافع این مناطق به نفع خود در راستای ایجاد توسعه و پیشرفت همه جانبه کشورهایشان - علی رغم شعارها و تبلیغات عوام فریبانه ی آنها - بوده است که ما از آن به استعمار و استماگری یاد می کنیم که به حق امری غیر قابل کتمان با اثرات منفی ، از سوی کشور های استعمار گر خارجی بوده است .

پس از تحولات مختلف در صحنه بین المللی - به ویژه اثرات مخرب جنگ جهانی دوم - در رابطه با قدرت های استعمارگر به ویژه بریتانیا  خروج نیروهای خود از مناطق مورد استعمار و نفوذ انها به ناچار ضروری به نظر می رسید و این اقدام طی یک پروسه در مناطق مختلف انجام گرفت . خروج از منطقه خلیج فارس ، شبه قاره هند ، شرق آسیا ، افریقا و ... از جمله این پروسه بود .

 


ادامه مطلب
 

« منابع  کنکور کارشناسی ارشد علوم سیاسی  - گرایش اندیشه سیاسی »

 
 

 منابع علم سیاست  ( ضریب 2)

 بنیاد های علم سیاست  ...........................................   عبدالرحمان علم سیاست

مبانی علم سیاست  ...............................................   دکتر عبدالحمید ابوالحمد

اصول علم سیاست  ................................................  موریس دورژه

آموزش دانش سیاسی ............................................  دکتر حسین بشریه

حکومت محلی و عدم تمرکز ......................................  دکتر طاهری

  


ادامه مطلب

چرا رقابت در انتخابات ریاست جمهوری دو قطبی می شود؟

رشید غریبی اندبیلی

چند وقتی است میر حسین موسوی، سید محمد خاتمی و مهدی کروبی به عنوان نامزدهای اصلی  جناح اصلاح طلبان در دهمین انتخابات ریاست جمهوری مشخص شده ودر اردوگاه اصولگریان نیز حضور محمود احمدی نژاد نیز تقریبا قطعی به نظر می رسد اما در این جناح نیز قالیباف شهردار تهران، مصطفی پورمحمدی وزیر سابق دولت نهم و چند شخصیت دیگر  عزم خود را برای حضوری فعال در دهمین انتخابات ریاست جمهوری جزم نموده اند.

تعدد کاندیداهای هر دو جناح باعث شده است که عده ای از هر دوجناح نگران پخش آرای خود بوده میان نامزدها بوده و این تعدد نامزدها را نهایتا به ضرر جناح خود ارزیابی نمایند. اما با توجه به شرایط و قراین موجود به نظر نمی رسد این روند کنونی تا زمان انتخابات ادامه پیدا کند چرا که به نظر می رسد این آرایش، نوعی بازی انتخاباتی و ترفند هر دوجناح برای به قدرت رساندن فرد مشخصی از اردوگاه خود به عنوان رئیس دولت دهم می باشد.

اصلاح طلبان که سه شخصیت برجسته خود را برای به عهده گرفتن ریاست دولت نهم معرفی کرده اند علیرغم اینکه رسماً ستادهای انتخاباتی هر سه نفر فعالیت های خود را با جدیت تمام دنبال می کنند اما همانگونه که سید محمد خاتمی چندی قبل اعلام کرده بود «یا من یا میر حسین در انتخابات ریاست جمهوری نامزد خواهیم شد»  به نظر می رسد نهایتا سید محمد خاتمی با توجه به شرایط کنونی جامعه به نفع میر حسین موسوی کناره گیره خواهد نمود تا اردوگاه اصلاح طلبان با یک شخصیت برجسته که حساسیت کمتری نسبت به سایر نامزدهای اصلاح طلبان دارد رقابت تنگاتنگی با نماینده اصولگریان داشته باشد.

 در حال حاضر سید محمد خاتمی در میان اصلاح طلبان برجسته ترین شخصیتی می باشد که اجماع بیشتری را با خود به همراه دارد و با حضور فعال در عرصه، توانایی جمع کردن گروه ها و آرای این جناح را خواهد داشت اما به خاطر حساسیت های که در جامعه علیه وی وجود دارد نهایتا به نفع میر حسین موسوی کنار گیری نماید چرا که میر حسین موسوی علاوه براینکه پس از خاتمی جامع ترین فرد میان اصلاح طلبان می باشد، توانایی جذب  آرای قابل توجهی از اردوگاه اصولگرایان را نیز دارا می باشد.

از طرفی اعتقاد بسیاری از صاحب نظران تنها کسی که به طور قطع احتمال حضورش وجود دارد و حضورش تغییر جدی در آرایش سیاسی، فضای انتخاباتی و کاندیداها ایجاد می‌کند، مهندس موسوی خواهد بود.

از سوی دیگر علرغم اینکه مهدی کروبی دبیر کل حزب اعتماد ملی  اعلام نموده است که تا آخرین روز انتخابات کناره گیری نخواهد نمود اما از هم اکنون نشانه های وجود دارد که وی به خاطر مصلحت های که میان اصلاح طلبان وجود دارد نهایتا به نفع میر حسین موسوی کناره گیری نماید تا شاید بار دیگر اصلاح طلبان بر اریکه قدرت بنشینند.

اما در میان اصولگریان نیز امروزه شاهد تعدد نامزدهای انتخاباتی می باشیم در این میان علاوه بر دکتر محمود احمدی نژاد که نامزدی وی قطعی به نظر می رسد رقیب دوره گذشته وی یعنی دکتر قالیباف از مدت ها قبل با فعالیتهای گوناگون و حتی رسانه ای خود، رقیب جدی برای احمدی نژاد خواهد بود.

شنیده ها حاکیست قالیباف از مدت ها قبل ستاد های خود را فعال نموده است با در اختیار داشتن مسولیت شهرداری تهران، رسانه ای نمودن فعالیتهای خود و انجام پروژه های گوناگون در تهران مدیریت خود را به رخ افکار عمومی می کشد.

در همین جناح وزیر عزل شده کابینه دکتر احمدی نژاد، یعنی حجه الاسلام پور محمدی نیز خود را رقیب جدی برای احمدی نژاد دانسته و خبرهایی دال بر راه اندازی ستادهای وی نیز به گوش می رسد، هم چنین نباید از نامزدهای در سایه این جناح همانند دکتر محسن رضایی ،حدادعادل،جهرمی و تعدادی دیگر نیز چشم پوشید.

اما در این میان نیز به نظر می رسد اصولگرایان منتظر تاکتیک انتخاباتی اصلاح طلبان هستند تا رقیب نهایی خود را معرفی نمایند. اصولگریان معتقدند جریان رقیب هنوز برنامه های واقعی خود برای انتخابات ریاست جمهوری را بیان نکرده است بنابراین باید تا زمان قطعیت این برنامه ها از معرفی کاندیدا و یا کاندیداهای خود اجتناب می کنند .اصولگرایان پس از مشخص شدن تاکتیک انتخاباتی اصلاح طلبان مبنی بر ورود با کاندیداهای متعدد و یا گزینه واحد، استراتژی خود را اعلام خواهند کرد.

هر چند که برخی از رهبران جناح اصولگرااعتقاد دارند  که جریان اصولگرا تا زمان اعلام رسمی استراتژی اصلاح طلبان کاندیدای خود را معرفی نخواهند کردو به اعتقاد آنها، جریان رقیب هنوز برنامه های واقعی خود برای انتخابات ریاست جمهوری را بیان نکرده است بنابراین باید تا زمان قطعیت این برنامه ها از معرفی کاندیدا و یا کاندیداهای خود اجتناب کرد.

 اما به نظر می رسد علیرغم اینکه در درون اصولگریان اختلافات اساسی وجود دارد که نمود آن را دررسانه های وابسته به خود می توان بوضوح مشاهد کرد،با مطرح شدن حضور میر حسین موسوی از سوی اصلاح طلبان و ترس از چیره شدن این گروه بر مسند انتخابات ریاست جمهوری دهم، زمزمه های مبنی بر اجماع بر سر یک نفر شدت گرفته است بطوری که امروز شاهد کمتر شدن تخریب های طرفداران احمدی نژاد علیه رقیب دیرینه وی یعنی قالیباف هستیم.

ونهایت سخن اینکه بر اساس شواهد موجود رقابت انتخاباتی در دهمین دوره میان دکتر احمدی نژاد ازاردوگاه اصولگریان ومهندس میرحسین موسوی از اردوگاه اصلاح طلبان خواهد بود.   

 


شهادت هشتمین اختر اسمانی

حضرت امام رضا(ع) به تمامی مسلمانان

تسلیت باد



مهاجرت نیروی کار، علل ، موانع ، رویکردها

مهنازآقامحمدی دانشجوی کارشناسی ارشدعلوم سیاسی دانشگاه آزاد کرج

 

 

رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به چهار عامل اساسی سرمایه، نیروی انسانی، مواد خام و دانش و فن وابسته است. اگر کشورها را به دو دسته مرکزی (metropol) و پیرامونی (peripheral) تقسیم بندی کنیم باید اذعان داشت که کشورهای پیرامونی از چهار عامل یاد شده، عمدتا" مواد خام را دارا می باشند. در اکثر این دسته از کشورها انباشت سرمایه صورت نمی‌گیرد و آنها برای سرمایه گذاری دست به دامان شرکت ها یا بانک‌های خارجی می شوند. از جهت دانش و فن، موسسات تحقیقاتی گوناگون در این کشورها یا حضوری ندارند یا اگر هستند کار ابداعی و خلاقانه صورت نمی دهند. تحقیقات علمی در کشورهای توسعه یافته تمرکز یافته و مغزها را به خود جذب می کند. از این جهت رابطه میان تحقیق و توسعه (Research and Development) و تولید در کشورهای پیرامونی گسسته می‌شود و سرانجام این کشورها از حیث نیروی انسانی به شدت دچار کمبود متخصص می شوند. از مسائل جدی و حاد کشورهای در حال توسعه (پیرامونی)، مشکل ذخایر و سرمایه انسانی است. به گفته صاحب نظرانی چون "استفن هایم" اگر یک کشور در حال توسعه بخواهد بطورجدی برای بالا بردن سطح زندگی مردم خود در بخش آموزش سرمایه گذاری کند چنانچه تحت فشار محیط خارجی نباشد احتمالا" می‌تواند در داخل مرزهای ملی از طریق تخصیص بهینه منابع در عملیات عملی آموزشی و پژوهشی سرمایه گذاری کند و مازاد توان آموزشی خود را به خارج بفروشد، اما در سیستم مرکز - پیرامون، سرمایه گذاری روی تخصص های سطح بالا منجر به خلق تقاضاهایی می شود که چون در داخل برآوردنی نیست به بیرون انتقال می یابد و ما شاهد مهاجرت گسترده نیروهای متخصص به سمت کشور متروپل هستیم. پدیده شوم مهاجرت و فرار مغزها که ذخائر و سرمایه های ملی را به خارج منتقل می کند از مشکلات دائمی کشورهای پیرامونی و از علائم مشروط شدگی توسعه در آنهاست. از سوی دیگر، سرمایه گذاری در سرمایه انسانی در کشورهای در حال توسعه بسیار اندک بوده و این وضعیت کم و بیش مانع رشد شده است. روشن است که استفاده موثر از سرمایه فیزیکی به تنهایی نمی تواند به رشد سریع اقتصادی منجر شود. در عمل، مقادیر زیادی از آن سرمایه می تواند در بسیاری از موقعیت ها استفاده اندکی داشته باشد. ظرفیت جذب سرمایه فیزیکی در این وضعیت اندک است چون رشد کمی و کیفی سرمایه انسانی بسیاز کند بوده است. کمبود سرمایه انسانی (human capital) در برخی از کشورها حداقل تا حدی با بازگشت شهروندان یا شهروندان قبلی به کشور مبدا خویش قابل تخفیف است.


ادامه مطلب

جریان‌شناسی چپ در ایران (2) - حمید احمدی حاجیکلایی

‌حزب‌ کمونیست‌ ایران‌ و حکومت‌ رضاخان
حزب‌ کمونیست‌ ایران‌ بر اساس‌ نظریه‌هایی‌ که‌ در کمینترن‌ ارایه‌ گردیده‌ و همکاری‌ با نیروهای‌ محلی‌ و دموکراتیک‌ برای‌ ایجاد یک‌ نظام‌ بوژوازی‌ را توجیه‌ نموده‌ بود، با تحلیل‌ غلط‌ از شخصیت‌ و اقدامات‌ رضاخان‌ از او حمایت‌ کردند و حتی‌ در به‌ قدرت‌ رسیدن‌ او نیز مساعدت‌ نمودند بیژن‌ جزنی‌ از کمونیست‌های‌ برجسته‌ ایرانی‌ می‌نویسد:
«آنچه‌ در صورت‌ پیروزی‌ انقلاب‌ مشروطیت‌ و تکامل‌ بعد آن‌ به‌ صورت‌ یک‌ دموکراسی‌ بورژوازی‌ در جامعه‌ مستقر می‌شد، اینک‌ به‌ صورت‌ مسخ‌ شده‌ای‌ توسط‌ بورژوازی‌ کمپرادور به‌ منصه‌ ظهور می‌رسید. همین‌ ویژگی‌ حکومت‌ رضاخان‌ بود که‌ در آغاز خرده‌ بورژوازی‌ و حتی‌ برخی‌ رهبران‌ بورژوازی‌ ملی‌ را فریب‌ داد و به‌ نوبه‌ خود موجب‌ اشتباه‌ دولت‌ شوروی‌ در تشخیص‌ ماهیت‌ اقدامات‌ رضاخان‌ نیز شد. با اشتباه‌ شوروی‌ در شناخت‌ حرکتی‌ که‌ آغاز شده‌ بود کمونیستها که‌ این‌ نام‌ را خیلی‌ آسان‌ برخود نهاده‌ بودند بیش‌ از پیش‌ گیج‌ شده‌ و فریب‌ رضاخان‌ را خوردند.»(1)
مواضع‌ دولت‌ شوروی‌ و حزب‌ کمونیست‌ ایران‌ که‌ تابع‌ دستورات‌ دولت‌ شوروی‌ بودند، تابع‌ مصالح‌ دیپلماتیک‌ بود و از رعایت‌ اصول‌ مکتب‌ مارکسیسم‌ خبری‌ نبود، بنابراین‌ تاکتیک، هنگامی‌ که‌ رضاخان‌ به‌ ظاهر، اقدام‌ به‌ مبارزه‌ با مالکان‌ بزرگ‌ کرد و انگلیسی‌ها ایران‌ را ترک‌ گفتند و شورشهای‌ محلی‌ سرکوب‌ گردید، برخی‌ نخبگان‌ روسی‌ از او به‌ عنوان‌ یک‌ عنصر ملی‌ یاد کردند و از رضاخان‌ تمجید نمودند.


ادامه مطلب

ایران و جنگ جهانی دوم(1)/ مریم تاج‌عینی

انفعال حکومت رضاشاه در قبال جنگ جهانی دوم و ورود سهل متفقین به کشور، از فقدان حمایت مردمی و انسجام لازم در ساختار قدرت سیاسی پهلوی اول حکایت می‌کند. در این مقاله، فرایند وقوع جنگ جهانی دوم و موضع‌گیریهای ایران در قبال آن مرور شده است.
با شروع جنگ جهانی دوم در سال 1318.ش/1939.م، اوضاع جهان دگرگونه شد و اغلب کشورهای جهان به حمایت از متفقین یا متحدین مجبور گردیدند، در این میان کشور ایران، با وجودی که از همان ابتدا سیاست بی‌طرفی اتخاذ نمود، به‌واسطه سیاستهای رضاشاه (1304ــ1320.ش)، مبنی بر طرفداری از آلمان هیتلری و نیز به ‌دلیل موقعیت استراتژیک، مورد توجه دول متفق قرار گرفت. از این ‌رو، با حمله متفقین در سوم شهریور 1320.ش، ایران عملاً به صحنه منازعه میان دول متخاصم تبدیل گردید. تاثیرات منفی این حمله با ناکارآمدی ارتش 127‌هزار نفری رضاشاه، چنان جوّ سرخوردگی و یأسی در جامعه ایران، به‌ویژه در میان نظامیان جوان، به وجود آورد که اغلب ایشان با استفاده از فضای باز سیاسی ناشی از ورود متفقین و سقوط دیکتاتور (رضاشاه)، جذب گروهها و دستجات مختلف گردیدند. ازاین‌‌رو، در میان نظامیان سه گرایش متفاوت ناسیونالیسم، سلطنت‌طلب و چپ‌گرا، به‌وجود آمد؛ در این مقاله سعی بر آن است ضمن تشریح اوضاع منتهی به جنگ جهانی دوم و موضع‌گیری ایران در قبال آن، به نحوه مواجهه نیروهای نظامی با این مساله پرداخته و چگونگی جذب ایشان در سه گروه فوق بررسی گردد.

 


ادامه مطلب

سنت ، مذهب و مشروطه در بستر نوگرایی و واپس‌گرایی - امیررضا دهقانی‌نیا

تجدد و تحجر از موضوعات‌ مهم‌ جامعه‌ بشری‌ است. نوگرایی‌ و واپس‌گرایی‌ از اوصافی‌ هستند که‌ همواره‌ عده‌ای‌ به‌ آن‌ها متصف‌ می‌شوند. البته‌ آدمی‌ امروزه‌ سعی‌ بر آن‌ دارد که‌ نوگرا خوانده‌ شود و یا لااقل‌ متهم‌ به‌ واپس‌گرایی‌ نشود و همین‌جا مجال‌ دقتی‌ است. بسیاری‌ از اصناف‌ اندیشمندان‌ که‌ خود را مخالف‌ واپس‌گرایی‌ می‌دانند به‌ این‌ معنا نیست‌ که‌ حتما باید نوگرا بوده‌ و یامطابق‌ ادعایشان، واپس‌گرا نباشند. تردیدی‌ در حرکت‌ جوامع‌ به‌ سمت‌ توسعه‌ در تمام‌ ابعاد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی‌ و... وجود ندارد، اما در مرحله‌ی‌ عمل، با ارزیابی‌ رفتارهای‌ حوزه‌های‌ متفاوت، معلوم‌ می‌شود که‌ همه‌ نوگرا نبوده‌ بلکه‌ بسیاری‌ از مدعیان‌ نوگرایی‌ خود از واپس‌گرایان‌ هستند.1 تعیین‌ معنای‌ نوگرایی‌ و واپس‌گرایی‌ در هر سازمان‌ فکری، دارای‌ ویژگی‌ ثابت‌ است. البته‌ بستر معنایی‌ که‌ در آن‌ واژه‌های‌ فوق‌ معنا می‌یابند، متفاوت‌ است، ولی‌ ویژگی‌ و خصلت‌ معنایی‌ هر دو واژه‌ در بسترهای‌ متفاوت‌ می‌تواند در برخی‌ مولفه‌ها ثابت‌ باشد،2 به‌ عنوان‌ مثال‌ در سازمان‌ اندیشه‌ی‌ دینی، نوگرایی‌ را می‌توان‌ برآیند رفتارهای‌ دینی‌ جامعه‌ی‌ انسانی‌ با عناصر مدرن‌ اجتماعی‌ دانست‌ و در مقابل‌ واپس‌گرایی‌ را «افساد» و در صورت‌ یقینی‌ آن، «احیای‌ سنن‌ قبلی‌ که‌ مفسده‌ دارند» نام‌ برد. از نکات‌ ثابت‌ در بحث‌ این‌ است‌ که‌ در سیر نوگرایی، عناصر و عواملی‌ همواره‌ وجود دارند که‌ این‌ حرکت‌ با آن‌ روبه‌رو است. عنصر موثر و توانمندی‌ که‌ نه‌ توان‌ حذف‌ آن‌ وجود دارد و نه‌ بر مرجعیت‌ کامل‌ آن‌ اتفاق‌ نظر است.


ادامه مطلب